Metinaro, 11 Novembru 2026
Xefe Estadu Maiór Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Tenente Jenerál Domingos Raúl “Falur Rate Laek”, partisipa iha serimónia funerál ba Saudozu Tenente Virgílio da Costa Mendonça, ne'ebé koñesidu ho naran “Tubarai”, iha Metinaro, loron 11 Novembru 2026.
Iha ninia intervensaun, Tenente Jenerál Falur Rate Laek hato'o liafuan despedida ho sentimentu nakukun no respeitu boot, hodi fó omenajen ba ninia kolega luta ne'ebé durante tempu naruk fahe susar, sakrifísiu no esperansa hamutuk iha luta libertasaun nasionál.
“Ha'u ko'alia hanesan kamarada, hanesan maun-alin iha funu laran, hanesan ema ne'ebé fahe ai-laran hanesan, hamlaha hanesan no esperansa hanesan. Ita hotu ohin despede Tenente Virgílio da Costa Mendonça, ita-nia Tubarai, ho fuan ne'ebé todan, maibé ho firme,” dehan Xefe Estadu Maiór Jenerál F-FDTL.
Nia esplika katak Tubarai pertense ba jerasaun ne'ebé la hein liberdade atu ema seluk lori mai, maibé sira luta ho sakrifísiu boot atu hetan ukun rasik-an ba nasaun. Iha loron 20 Agostu 1982, Tubarai partisipa iha Levantamentu Armada Mausiga, iha Dare, ne'ebé sai asaun importante ida hodi hasa'e kapasidade ofensiva no rekursu materiál FALINTIL nian, no hatudu ba povu no mundu katak rezisténsia Timor-Leste kontinua moris.
Nu'udar membru FALINTIL ne'ebé fiel, Tubarai hala'o knaar importante iha área sanitária, uza ai-moruk tradisionál hodi kura no tau matan ba guerrilleiru sira ne'ebé hetan kanek iha luta. Guerrilleiru barak mak deve sira-nia moris ba ninia kuidadu, sakrifísiu no pasiénsia.
Depois, nia kontinua kontribui nu'udar asistente polítiku, mobiliza massa no fó forsa ba luta klandestina, tanba rezisténsia la'ós de'it luta iha ai-laran, maibé luta ne'ebé envolve povu tomak.
Iha prosesu transformasaun husi FALINTIL ba F-FDTL, Tubarai kontinua fó ninia kontribuisaun ba instituisaun defeza nasionál. Nia tuir formasaun iha Aileu no kursu sarjentu iha Metinaro. Tanba ninia dedikasaun no méritu iha servisu, nia hetan promosaun ho distinsaun ba postu Tenente.
Hodi rekoñese ninia servisu no kontribuisaun durante luta no iha F-FDTL, instituisaun ne'e atribui ninia naran ba Klinika Militár Metinaro, ne'ebé agora hanaran Klinika Militár Tubarai. Naran ne'e sai símbolu ida ne'ebé sei hela nafatin nu'udar lembransa ba ninia dedikasaun iha salva no kuidadu moris ema seluk.
Iha momentu despedida, Xefe Estadu Maiór Jenerál hato'o liafuan ikus ba ninia kamarada:
“Kamarada Tubarai, ita-boot kumpre knaar to'o rohan. Pátria agradese ba ita-boot, no ami, ne'ebé la'o hamutuk ho ita-boot iha ai-laran, sei la haluha. Ba família enlutada, ami-nia hakuak fraternu; ita fahe hamutuk imi-nia susar.”
Nia taka ninia intervensaun ho liafuan: “Deskansa ho hakmatek, kolega. Onra no glória ba Tenente Tubarai!”
Memória no kontribuisaun Saudozu Tenente Virgílio da Costa Mendonça “Tubarai” sei kontinua moris iha istória luta libertasaun nasionál no iha instituisaun F-FDTL, nu'udar ezemplu ba jerasaun militar sira atu kontinua servisu ho dedikasaun, sakrifísiu no espíritu patriótiku.
Média F-FDTL
Cabo J’ Silva
Ave. Nicolao Lobato, Fatuhada
Comoro, Dili, Timor-Leste
Tel: +670 78156312
Email: info@fdtl.mil.tl