Metinaru, 31 Jullu 2026
Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL, Tenente Jenerál Domingos Raúl “Falur Rate Laek”, ensera Kursu Formasaun dahuluk ba Ofisiáis Superiores F-FDTL kona-ba “Asaun Uniformizasaun ba Funsaun Komandu no Kargu Xefia iha F-FDTL”, ne’ebé hala’o iha Unidade CICNL durante semana rua.
Kursu formasaun ne’e ho objetivu atu hasa’e koñesimentu, kapasidade no kompriensaun Ofisiáis Superiores sira nian kona-ba funsaun komandu no kargu xefia iha estrutura F-FDTL.
Durante semana rua, partisipante sira hetan materiál no orientasaun relasiona ho lideransa, komandu, responsabilidade no ezekusaun kna'ar, hodi promove uniformizasaun iha aplikasaun funsaun komandu no xefia iha F-FDTL.
Iha Enseramentu Tenente Jenerál Falur Rate Laek antes ne'e fo uluk homenagen ba eroi sira hotu nia sakrifisiu luta ba ukun rasik ba sira ne'ebé koñesidu no mòs deskoñesidu ne'ebé rate la iha,hafoin ne'e Eis Funu nain ne'e mos ható agradese ba formador sira ne'ebé fahe ona esperensia lubuk ida kona ba asaun uniformizasaun.
"Ha'u nia liafuan dahuluk sira pertense ba sira ne'ebé la hamutuk ona ho ita,Molok halo reflesaun ruma, ha’u fó omenajen ho fuan boot ba ita nia rai-doben nia erói sira,ba sira ne’ebé koñesidu, ne’ebé Istória grava sira-nia naran, no ba sira ne’ebé deskoñesidu, ba maluk sira ne’ebé monu iha foho lolon, la konsege hakoi, ba feto sira ne’ebé sustenta Rezisténsia, ba estafeta sira ne’ebé ariska sira-nia moris iha silénsiu, Independénsia ne’ebé ohin loron ita defende ho farda no patente selu ho ra'an husi ema sira ne’ebé laiha patente ruma",hateten Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL Falur Rate Laek iha CICNL Metinaru Sexta-Feira ne'e.
"Agradesimentu ba Formadór sira ba laran luak ne’ebé sira fahe sira-nia esperiénsia iha Asaun Uniformizasaun ida-ne’e,Ho ezersísiu ida-ne’e, ita tau hamutuk formasaun akadémika internasionál ba ita-nia Ofisiál sira ho memória moris no realidade istórika Timor-Leste nian".
"Senhor Koronel sira: ha'u nia jerasaun hasoru inimigu ida ne'ebé vizível Ita-boot sira nia funu sei kompleksu liu, iha kontestu jeopolítiku no jeoekonómiku iha ne'ebé Indo-Pasífiku maka episentru kompetisaun entre poténsia boot sira Ita-boot sira hasoru defeza ba ita-nia rotas marítimas no ita-nia Zona Ekonómika Eskluziva, integrasaun ba ASEAN, ameasa sibernétika, krime transnasionál, dezinformasaun, no mudansa klimátika".
"Situasaun ida-ne’e dezafia, iha kuotidianu, karákter Komandante militár, ezije ba nia,Dixernimentu, hodi hatene haketak kooperasaun husi subar interese,Lealdade Konstitusionál, ne’ebé serbí de’it Nasaun no la’ós partidu, rejiaun, ka faksaun sira,Inkoruptibilidade, tanba korrupsaun nu’udar violasaun iha defeza nasionál ne’ebé grave hanesan fronteira ne’ebé laiha vijilánsia,Serenidade no kompeténsia, hodi lidera ho firmeza iha inserteza nia leet,Kontinuidade, ho responsabilidade prepara jerasaun futuru".
"Iha momentu dúvida hotu-hotu, ita-boot sira nia desizaun komandu nian tenke bazeia ho rigorozu ba pilar haat hanesan tuir mai,Interese nasionál, sempre tau aas liu kualkér ambisaun pesoál,Koezaun institusionál, prezerva dixiplina no integridade kadeia komandu nian,Unidade iha diversidade hanoin, enkoraja diskusaun franka iha planeamentu, maibé asegura lian ida de’it iha ezekusaun,Konduta morál no konxiénsia ne'ebé metin iha ezersísiu knaar loroloron nian, tanba autoridade loloos harii husi ezemplu morál iha hahalok loroloron nian hotu".
"Nu’udar eis gerileiru FALINTIL ne’ebé iha tempu badak sei pasa estafeta ba jerasaun foun sira, ha’u afirma ba ita-boot sira: laiha lideransa ne’ebé susesu bainhira laiha karakter, haraik-an, no integridade".
"Karakter revela sé maka ita-boot sira lolos bainhira retira autoridade; haraik-an hanorin ita-boot sira atu rona subordinadu sira hodi foti desizaun sira ne'ebé di'ak liu,integridade garante katak ita-boot sira nia hahalok privadu nunka kontradiz ita-boot sira nia liafuan iha públiku "Onra, Pátria, Povu"!
"Asaun Uniformizasaun ba Funsaun Komandu no Lideransa iha FALINTIL-FDTL konklui ona, Parabens ba Auditor sira hotu, no obrigado ba Formadór sira hotu".
Ekipa Média F-FDTL
Cabo J' Silva
Ave. Nicolao Lobato, Fatuhada
Comoro, Dili, Timor-Leste
Tel: +670 78156312
Email: info@fdtl.mil.tl