cfg:okcfg:ok
Muzeum Rezisténsia, 14 Jullu 2026
Xefe Estadu Maior Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Tenente Jenerál Domingos Raúl “Falur Rate Laek”, partisipa iha Serimónia Tomada de Posse ba Estrutura Akademia Militár, ne'ebé realiza iha Auditóriu Arquivo Muzeum Rezisténsia Timorense, Dili.
Serimónia ne'e marka pasu importante ida iha prosesu hametin estrutura lideransa no dezenvolvimentu Akademia Militár, ho objetivu atu hasa'e kualidade edukasaun no formasaun militár ba jerasaun foun F-FDTL Iha okaziaun ne'e mós Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL hato'o parabéns ba membru sira ne'ebé simu konfiansa atu asume knaar foun, no enfatiza katak lideransa ida ne'ebé forte, disipliña no profesionalizmu mak sai baze importante atu dezenvolve instituisaun militár ida ne'ebé modernu no prontu atu serve nasaun.
"ohin palku ba kapítulu foun ida iha vida institusionál Defeza Nasionál Timor-Leste nian. Akademia Militár Konjunta, ne'ebé ohin simu ofisiál foun sira Komandu, Diresaun, no Lideransa nian, maka, ha'u tenke fó hanoin ba ita-boot sira, instituisaun dahuluk hosi nia tipu ne'ebé harii iha rai-inan".
"Ofisiál sira ne'ebé ohin nomeia ba pozisaun sira Komandu, Diresaun, no Xefe nian iha Akademia, ha'u dirije liafuan ida rekoñesimentu no ezijénsia nian: imi maka dahuluk. Istória sei rejista imi-nia naran nu’udar pioneiru instituisaun ida ne’ebé sei forma jerasaun pesoál militár timoroan sira – onra ida ne’ebé, liuliu, responsabilidade ida. Ba Diretór Nasionál Edukasaun no Formasaun IDN nian ne'ebé foin nomeia, monu misaun sentrál ida: atu asegura katak pensamentu estratéjiku ne'ebé produz iha IDN hetan, iha Akademia, rai ne'ebé bokur iha ne'ebé nia moris iha formasaun ho kualidade. No ba Ofisiál no Profesór sira seluk ne’ebé asume sira-nia knaar iha ne’e, ha’u husu ba sira atu esperiénsia lideransa no hanorin la’ós nu’udar knaar administrativu, maibé nu’udar bolun sagradu formasaun nian, iha ne’ebé ezemplu pesoál no rigor sientífiku mak instrumentu pedagójiku primáriu sira".
"Ida-ne'e maka inísiu foun ida, ne'ebé akontese iha tempu ne'ebé umanidade hasoru dezafiu kompleksu sira ne'ebé laiha presedente: instabilidade jeopolítika, ameasa híbridu no sibernétiku sira, no mudansa klimátika ho impaktu diretu ba seguransa populasaun sira-nian. Ita labele treinu militár sira ho kotuk ba mundu ida-ne'e".
"Transformasaun. Tanba ne’e, presiza promove konxiénsia kle’an liu no morál ne’ebé ezijente liu iha fileira sira nia laran, atu nune’e soldadu ida-idak serví Nasaun ho dixernimentu no étika, no la’ós de’it ho kompeténsia téknika".
"Akademia ida-ne’e nia misaun primária tenke transmite nafatin valór sira ne’ebé orienta rezisténsia no reziliénsia FALINTIL nian, ai-riin fundamentál F-FDTL nian rasik. Maibé fidelidade ba orden orijinál la signifika imobilidade: formasaun ne’ebé fornese iha ne’e tenke adapta ba evolusaun kontestu defeza no seguransa kontemporánea, no ba integrasaun kresente Timor-Leste nian iha Komunidade Internasionál, iha ASEAN, iha CPLP, no ho ita-nia parseiru bilaterál sira. Depende ba instituisaun ida-ne’e atu mantein moris espíritu funu-na’in povu Timór nian no, iha tempu hanesan, forma líder sira ho karakter, integridade, no lealdade ne’ebé la nakdoko ba Pátria".
"Permite mai ha’u, ikus liu, liafuan ida respeitu nian ba Governu: Akademia ida-ne’e nia susesu depende, to’o parte boot ida, ba aprovasaun lalais pakote lejizlativu no enkuadramentu legál ne’ebé sei apoia nia funsionamentu tomak. Ha’u husu ba Sua Exelénsia Ministru Defeza no autoridade kompetente sira seluk atu fó prioridade ba dossier ida-ne’e ne’ebé ninia importánsia estratéjika ezije".
"Ba sira ne’ebé ohin simu pose no ba sira ne’ebé hetan nomeasaun, ha’u husik liafuan konfiansa ida ikus: serbí Akademia ida-ne’e ho dedikasaun hanesan ne’ebé ita-nia Kombatente sira serbí Pátria durante tinan 24 rezisténsia armada nian. Atu Uma Fukun ida ne’e hahú agora sai bersu ba Ofisiál sira ne’ebé merese Timor-Leste nia naran".
Emposadu sira ne'ebe ohin simu kna'ar foun mak hanesan; Kapitaun Fragata Graduadu Duarte Borges Loe PhD, nu’udar Komandante Akademia Militár Konjunta Institutu Defeza Nasionál, Major Xisto da Cruz, nu’udar Segundu Komandante ba Akademia Militár Konjunta, Majór José Augusto França Sarmento Martins, nu’udar Diretór Operasionál, Primeiru Tenente Zito Justiniano dos Santos Belo, nu’udar Komandante Kompañia,Tenente Grinaldo Gilmaro de Fernandes, nu'udar Komandante Korpu Estudante,Tenente Tonito da Silva hala’o servisu nu’udar Komandante 1º Pelotaun, Segundu Tenente Anacleto Afonso de Almeida, nu’udar Komandante 2º Pelotaun, Segundu Tenente Alexandro Revés Emanuel Lopes Soares, nu’udar Komandante 3º Pelotaun, Sarjentu-Mor Lazaro Valente, asumi kargu nu’udar Sarjentu-Mor Akademia nian, Primeiru Sarjento Sidónio Barros, nu’udar Adjuntu Komandante 1º Pelotaun, Primeiru Sarjentu Julito dos Santos, hala’o kna’ar nu’udar Segundu Komandante 2º Pelotaun, Kabu Virgínia da Costa, hala’o kna’ar nu’udar Segundu Komandante 3º Pelotaun.
Kapitaun José Andrade da Costa, hala’o kna’ar nu’udar Profesór Unidade Kurikulár Organizasaun Militár nian,Tenente Verdeal da Costa, okupa kargu nu’udar Profesór Unidade Kurikulár Armamentu I nian, Segundu Tenente Marineiro António Valente Guterres, hala’o kna’ar nu’udar Profesór Unidade Kurrikulár Edukasaun Fízika nian, Segundu Tenente Damião Pereira Fátima de Carvalho Martins, hala’o knaar nu’udar Profesór Unidade Kurikulár Formasaun Militár nian, Sub-Tenente David Costa Gomes, hala’o kna’ar nu’udar Profesór Unidade Kursu Lideransa nian, Primeiru Sarjentu João Ramos da Silva, hala’o servisu nu’udar Profesór Unidade Kurrikulár Edukasaun Fízika nian, Primeiru Sarjentu Almeiro Ximenes, hala’o knaar nu’udar Profesór Unidade Kurikulár Formasaun Militár nian.
Serimónia ne'e hetan partisipasaun husi Ministru Defeza, Kontra-Almirante Donaciano do Rosário Costa Gomes Ph.D, Sr. Presidente no Comisarios Comissão da Função Pública, Diretór sira Ministériu Defeza no Institutu Nasionál Defeza nian, Reprezentante PNTL no ofisiais Jenerais no Ofisiais Superiores F-FDTL autoridade sira, konvidadu ofisiál no parseiru institusionál sira.
Ekipa Média F-FDTL
Cabo J’ Silva
Ave. Nicolao Lobato, Fatuhada
Comoro, Dili, Timor-Leste
Tel: +670 78156312
Email: info@fdtl.mil.tl