Kuartel jenerál, 06 Agostu 2025
FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) liu husi Kuartel Jenerál ohin halo serimónia promosaun bá Tenente Rui Pereira de Jesus bá Postu Kapitaun.
Iha diskursu Adjunto Xefe Estadu Maior FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) Koronel Renilde Guterres Corte Real e Silva hateten, husu bá ita bo’ot ne’ebé ohin hetan promosaun ne’e hanesan ita kontente maibé toma mós grande responsabilidade bo’ot ida bá ita bo’ot, ne’ebé responsabilidade ne’e tula ona, iha ita nia kabas responsabilija tuir ita nia kareira no tuir ita nia patente ne’ebé iha, obrigado barak bá ita bo’ot nia prestasaun, durante ne’e hatudu ona, no merese duni halo promosaun.
Ita nia instituisaun fó opurtunidade bá ita no ita tenke aproveita simu buat ne’ebé komandu fó bá ita, hanesan ohin hau dehan ita nia postu aumenta e aumenta mós ita nia funsaun.
Promosaun ne’e bazea bá dekreitu Lei no 33/2020 iha estatuto Militár FALINTIL-FDTL 02 Setembro, altera husi dekreitu lei no 21/2024 de 24 Abril.
Media F-FDTL
Grumete Cheko
Hera, 03 Fevereiru 2026
Komandu FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) Liu husi Komponente Naval halo promosaun diviza bá membru F-FDTL hamutuk nain-28 kompostu husi Segundo Tenente promove bá Primeiru Tenente nain-11 no sub-Tenente promove bá segundo Tenente nain-9 no primeiru sarjentu promove bá Sargento Ajudante nain-6 no Segundo Sargentu promove bá Primeiru Sarjentu nain-2.
Komandante Komponente Naval, Komodoro Higino Higene da Neves “Super-Man” hateten, bá Militár hotu-hotu nia prezensa iha ne’e promosaun ida ne’e importante tebes, tanba komandu rekonese sakrifisiu no dedikasaun ne’ebé membru sira kontribui.
Komodoro Neves afirma, promosaun ne’e importante ida bá iha Komponente Naval, tuir lolos sira hotu-hotu promove iha Aileu 02 Feveiru 2026, maibé iha Aileu formaliza deit balu, agora ne’e hanesan legaliza deit bá iha promosaun ne’e.
“Ohin ita asisti fali eventu importante ida bá iha Komponente Naval. Bá postu Cabu mós ita sei promove tuir mai, ita sei hare tempu para ita promove, agora ita promove ida ne’e hotu-hotu dia 02 fevereiru nian. Ita seidauk tau diviza iha sira nia kabas, maibé hotu-hotu promove ona”, deklara nia iha diskursu.
Nia hatutan, agora atu ofisializa promosaun ne’e mak Cabo nian hein oituan, Komandu sei organiza fali, tanba ne’e mak ohin promove de’it bá iha ofisial sira nomós sargentu sira. Nune’e komandu hato’o mós parabéns bá sira ne’ebé promovidu.
Komandante komponente Naval mós hato’o agradese no apresia bá membru Militár sira ne’ebé mak susesu halo parada Militár iha Aileu bá komemorasaun loron transformasaun FALINTIL nian bá tinan-25, realiza iha 02 Fevereiru 2026.
“Ita bo'ot sira nia disiplinar, moral loyaldade hatudu kontinua hamorin Komponente Naval nian iha ita nia povu nia matan, nomós bá iha nai ulun sira nia matan.Kontinua nafatin servisu haka’as aan hodi bele lori nafatin prestizu Naval nian”,
Ho promosaun ne’e, Komodoro Neves hateten, hanesan komandante kontente, tanba hetan Militár lubuk ida ke aumenta sira nia diviza no aumenta sira nia responsalidade hodi ka’er Komponente Naval bá oin. Tanba dekretu lei ne’ebé aprova ona katak, veteranus sira idade 50 bá leten ne’ebé ativu iha F-FDTL bá oin, la’os ona tropa Militár, maibé reformado ona.
“Ita bo'ot sira hatene ida ne’e, signifika entrega ona kna'ar ida ne’e bá jerasaun foun, sira ne’ebé rezerva besik nain-20, tanba sira nia naran taka sai ona iha jornal Repúblika katak, komesa bá oin sira reforma no rezerva ona”,
“Sira ne’ebé mak ohin simu postu foun, ema barak kontenti, tanba de’it diviza nomós osan dalaruma aumenta, mais responsabilidade bo’ot ne’ebé instituisaun no Nasaun fiar bá ita atu simu kna'ar ida ne’e hodi bele dezenvolve Komponente Naval, liu-liu iha area ne’ebé ida-idak nia kompotensia define ona, balu area administrasaun no balu komando nian”,
Tanba ne’e komandante ne’e fi’ar katak, promosaun ne’ebé membru sira ne’e simu ho kna’ar ida ne’e asume ho responsabilidade ho loyaldade, respeitu ho koragem nafatin ho imi nia ofisial sira ne’ebé mak komanda ita bo’ot sira, kontinua respeitu sira nomós husu sira nia apoiu, hodi hamutuk kompleta malu hodi halao servisu ho di’ak.
“Komandante ida-idak kuandu aumenta diviza nia kabas, signifika nia inisiativa barak, nia la’os hein atu ordem iha mak nai hala’o servisu, maibé nia mós ema ida ne’ebé iha autoridade atu fó ordem, tanba ne’e mak bá sira-nia ohin postu promosaun, simu posizaun foun iha responsabilidade maka’as para iha inisiativa rasik, oinsa bele organiza organizasaun ida ne’ebe nia lidera, nia iha inisiativa, fiar katak, ida ne’e Komponente Naval bá oin sei tuir mehi asuwain sira husik hela”.
Media F-FDTL
Grumete Cheko
Baucau, 09 Fevereiru 2026
Komandu FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) liu husi Komponente Forsa Terrestre fó Kondekorasaun bá Militár 01 sira no halo prmosaun postu bá Militár sira ne’ebé maka remata ona kursu kompostu husi Tenente bá kapitaun nain-5, Alferes bá Tenente nain-8 no Primeiru Sarjentu bá Sarjentu Ajudadante nain-2, Segundo Sarjentu bá Primeiru Sarjentu nain-1 inklui Soldado bá Postu Cabo nain-69, serimónia refere realija iha baze Komponente Terestrre Baucau.
Iha diskursu Vise Xefe Estadu Maior Jenerál FALINTIL-FDTL Major Jenerál Calisto Santos ‘Coliati’ hateten, ohin hanesan onra bo’ot no sentidu sentimentu responsabilidade mak ohin hau prejide serimónia komemorativu komponente Terrestre FALINTIL-Forsa defeza Timor-Leste (F-FDTL) nian iha loron 09 fulan Fevereiru tinan ida ne’e, data ida ne’ebé iha signifikadu espesial bá Instituisaun Militár no bá istória Nasaun foun ida ne’e nian, Komponente Terrestre maka hanesan pilar prinsipal Defesa nasionál ne’ebé garante soberania integridade territorial no seguransa povu Timor-Leste, durante nia ejistensia nu’udar instituisaun nia hatudu profisionalismo disiplina no lealidade bá konstituisaun da Repúblika demokrátika Timor-Leste no bá autridade lejitima bá estadu.
Nia hatutan tan katak loron ida ohin ita presta omenajem bá militár sira husi primeiru batallaun tinan 2001 sira ne’ebé iha linha oin bá prosesu formasaun FALINTIL-FDTL nian, fó koragem esprito sakrifisiu sira transforma eransa FALINTIL nu’udar gerileirus atu sai Forsas Armadas ida nasionál profisional unida no respeitadu.
Iha fatin hanesan Komandante Komopnente Terrestre Koronel Operações Especiais Domingos da Costa Soares “DOBU” hatete, Komponente Terrestre aumenta tan pasu ida ne’ebé hetan rekonesimentu bá esforsu koletivu no dedikasaun sira.
Promosaun bá klase kapitaun tenente sarjentus no cabus, bá promovidus sira, kadeia de komandu mak hanesan isin ida hodi garante ordem no unidade atu hala’o misaun ho susesu, hirakia konfere ordem responsabilidade no kadeia komandu sagradu ne’ebé permite mai Ita. Atu opera hanesan isin ida deit ho promosoens ida ohin atu aumenta tan responsabilidade iha imi nia misaun loron loron ninian.
Promosaun ida ohin marka prezensa ne’ebé sai sasin husi aman luta dor funu nain sira ne’ebé forma gerilha bá forsa konvensional ida, ne’e hanesan ezemplu orgullu bo’ot atu motiva no sai espelu patriotismo no nasionalismo.
Nu’udar komandnte Komopnente Terrestre hau hamrik iha aman no mestri sra nia oin la’os nu’udar ofisial superior tuir pozisaun ka postu Maibé nu’udar oan no estudante ida iha profesor sra nia oin.
Bainhira hare bá formatura Militár tranzisaun bá reforma no reserva nu’udar jerasaun foun hau reflete no imagina oinsá aman sira, uluk iha ai-laran halo sakrifisiu atu nune’e ohin loron ami bele toba ho kondisaun diak no fasilidade servisu nian diak.
Hau imajina hamlaha ne’ebé aman sira tahan atu ohin loron ami bele iha rasaun kombate nu’udar Forsas Armadas reguler ida iha Nasaun seoberania no independénsia, hau imagina sakrifisiu ne’ebé aman sira hari FALINTIL-FDTL ne’ebé jerasaun foun sira hambrik iha fileira hodi iha mahon atu hodi servi no hametin vida estadu nian.
Aman sira ne’ebé transforma forsa gerillia bá forsa FALINTIL nian bá pilar convensional F-FDTL nian kompleta ona misaun ida ne’ebé lulik hari no husik hela sakrifisiu mai jerasaun foun, mensagem simples ami sala desipsiona imi ami nia domin no agradesimentu bá imi laiha sa sukat no laiha rohan
Disiplina ne’ebé imi kuda mai ami soberania ne’ebé imi Konkista bá ami instituisaun ida ne’ebé imi konsolida agora iha ami jerasaun foun sira nia liman responsabilidade ne’ebé bo’ot maibé ami sei lori ho beran tomak ne’ebé imi hanorin mai ami durante tinan rua nulu resin nia laran .
Hanesan jerasaun foun lori forsa tomak CT nian, atu sai nafatin busula moral bá Komponente Terestrre, ami presiza aman sira nia kontinua sai matan no tilun bainhira hare ami lao sala hadia no kurizi ami, bainhira karik haree ameasa sira atu estraga rai doben ida ne’ebé imi hari ho kosar no matan ben ho ruin no ran, fó hatene mai ami sentidu pertense sei rohan laek tamba imi Mak F-FDTL nia hun no abut. Remata
Ekipa Media F-FDTL
Domingos Sarmento
Kuartel Jenerál, 01 Jullu 2025
Komandu Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) liu husi Inspektor Celestino S. Mendonça hamutuk ho Inspektor Xefe Aleixo J. da Costa inklui mós Tenente Natalino do Rosario Marques dadaun servisu hamutuk Hasoru malu ho Chefe Estado Maior General Forsas Armadas (CEMGFA-Sigla Portiguês) Tenente General Domingos Raúl "Falur Rate Laek" iha nia Kna'ar fatin Kuartel Jenerál Fatuhada Dili Tersa-Feira ne'e.
Objetivu husi Hasoru malu ne'e komandu PNTL liu husi Inspektor Celestino Mendonça hamutuk inspektor Xefe Relata servisu ba CEMGFA kona ba progresu no dezafius sira ne'ebé mak durante ekipa konjunta entre FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) no mós Polícia Nasionál Timor-Leste (PNTL) enfrenta aumezmu tempu husu mós CEMGFA atu hare mós ba nesesidade ne'ebé ekipa konjunta entre instituisaun rua dadaun ne'e presiza.
Xefe Estadu Maior Jenerál mós hato'o Agradese bá servisu entre instituisaun rua ne'e, bá oin sei esforsu liu tan servisu hamutuk ho Komandu PNTL hodi hadia dezafius sira ne'ebé mak dadaun ne'e Ekipa konjunta rua ne'e presiza hodi mellora di'ak liu tan servisu sira iha Futuru mai.
Ekipa Média F-FDTL
Boni Mendonça
- Komemora Loron FALINTIL Bá Dala 50 Ekipa Saúde Militár Ho Saúde Lautem Halo Tratamentu Saúde Bá Komunidade Sira
- Komemora Loron INTERFET Bá Dala-26 F-FDTL Ho DCP - Austrália Kuda Ai-Oan Iha Suku Manleuana
- Komemorasaun Ezisténsia FALINTIL Ba Dala-50 Tenente Jenerál Falur Rate Laek Husu Timoroan Kontinua Habelar Dame Ba Mundo
- Komodoro Higino Das Neves Abertura Kursu Analitiku Konsensia Dominiu Maritima Deteta Ro Sirkula Iha Tasi Laran
