NOTISIA

Komandu Ezersísiu Cobra-25 Kontinua Halo Sosiliazasaun Iha Eskola ESG.Tastopa Hatu-Udo

Hatu-Udo,16 Outubru 2025

 

Relasiona ho Ezersísiu Cobra-25 ne'ebé realiza iha Munisípiu Ainaro, Postu Hatu-Udo, Suku Foho Ailiku ho nune'e F-FDTL Liu husi Komandu tátiku Ezersísiu Cobra-25 kontinua halo sosiliazaun iha Eskola ESG.Tastopa Hatu-Udo kona-bá Patriotismu, Nasionalismu inklui mós Saúde Militár.

 

iha sesaun bá aktividade ne'e akompanha husi Komandu Tátiku Ezersísiu Cobra-25 Major Nugeira Quintas Larangina no hetan partisipasaun Maximu husi estudante inklui mós professores sira.

Hafoin Sesasaun Sosializasaun ne'e Komandu Tátiku Ezersísiu Cobra-25 entrega mós ekipamentus didátika hanesan Kazernu, Lapijeira, pasta, Bola, Farda joja Bola nst.

 

Iha sesaun ne'e termina Diretór Eskola ESG.Tastopa Hatu-Udo Lucas dos Santos hateten, nia parte sente orgulhu bá prezensa F-FDTL nian no bele partilha ona materia lobuk ida bá estudante sira no apoiu ona ekipamentu didátika sira, maibé Diretór eskola ne'e senti triste tamba la iha kampu joga bola bá estudante sira nune'e Diretór eskola husu bá Instituisaun F-FDTL bele apoiu material didátika sira, no Apoiu halo mós konstrusaun kampu joga bola nian bá eskola ida ne'e.

 

"Ami agradese bá prezensa F-FDTL sira nian iha ami nia eskola bele partilha ona materia lobuk ida bá ami nia estudante sira nomós bá apoiu material didátika sira, ami mós husu nafatin karik bele F-FDTL sira bele tulun ami hadia kampu futebol ida bá ami se apoiu ona bola ho farda joga maibé kampu bá ami la iha atu estudante sira joga bola" dehan Diretór ESG.Tastopa

 

Ekipa Média F-FDTL

Bonifácio Mendonça

Komandu F-FDTL Distribui Nesesidade Bazika Bá Maluk Ofornatu No Maluk Difesiensia Sira Iha Munisípiu Aileu

Aileu, 04 Setembru 2025

Komandu FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) ne'ebé reprejenta husi Tenente de Infantaria Constantino Mendonça Ximenes akompanha husi Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu "𝐄𝐱𝐞𝐥é𝐧𝐬𝐢𝐚 𝐉𝐨ã𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬", nomós Sekam bá Asuntu Administrasaun no Finansas hamutuk ho Diretores Servisu Munisipál sira, kinta ohin, simu ona apoiu umanitária "nesesidade bázika iha resintu AMA.

Apoiu umanitária ne’e hanesan atu kompleta fali deit momentu komemora-50 Aniversáriu loron F-FDTL nian, ne'ebé la konsege destribui bá maluk orfonatu no maluk defisiénsia sira iha Aileu. Agora ai-haan ho item 13 mak Munisípiu Aileu hetan, no ai-haan hirak ne’e sei distribui hikas bá ita-nia nia maluk orfonatu no defisiénsia sira. Dehan Tenente de Infantaria.

Sorin seluk Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu agradese tebes bá FALINTIL-FDTL tanba bele koresponde no hakmaan ona prekupasaun Autoridade nian, buat hotu la'o ho ninia prosesu no ita sei distribui tuir lista ne’ebé iha.

Ai-haan hirak ne’ebé iha ona Munisípiu, PAM husu bá Diretor SM-ONG's no OC's "𝐒𝐫. 𝐉𝐨ã𝐨 𝐓𝐢𝐥𝐦𝐚𝐧 𝐝𝐨 𝐑ê𝐠𝐨" atu rekolla lista "Ai-haan sira ne’e ita sei destribui ba orfonatu no maluk defisiénsia sira iha, Postu 4 hanesan; Aileu-Villa, Remexio, Laulara no Lequidoe". Sei distribui tuir lista ne’ebé iha.informa PAM Aileu.

Entertantu tipu husi apoiu umanitária ne’e kompostu husi:

Mie sedap kaixa 28;

Masi-midar 50kg iha saku 4;

Deho "Tuna Enaak" kaixa 2;

Mina goreng kaixa 3;

Foos 25kg iha saku 50;

Susu-been "Enaak" kaixa 5;

Xá kaixa 2;

Kafé kaixa 2;

Sabaun hariis kaixa 2;

Rinso kaixa 2;

Masin kaixa 2;

Pepsodent kaixa 1 no

Eskova kose nehan kaixa 1.

 

Media F-FDTL

Bakitha

Komandu F-FDTL Ensera Kursu Formasaun Lideransa Bá Militár F-FDTL Nain-20

Kuartel Jenerál, 24 Marsu 2026

 

Komandu FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) liu husi Xefe Gabinete Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL Koronel Marcelino Ximenes "RIZAI" ensera kursu Formasaun Lideransa nian iha Salaun Auditóriu Kuartel Jenerál F-FDTL Fatuhada Dili.

 

Iha diskursu Xefe Gabinete ne'e haktuir formasaun refere importante tebes bá militár sira oinsá atu sai lider ida ne'ebé ho kualiadade tenki pasensia hodi hasoru dezafius no tenki prontu simu kritikus parte nia lori mós Instituisaun F-FDTL agradese bá formadór sira husi EIROS group tamba semana ida bele fasilita ona formasaun kursus lideransa bá Militár sira.

 

"Lori Komandu F-FDTL nia naran hakarak hato’o agradese bá formadór sira no mós ba EIROS Group ne’ebé fó kontribuisaun bo'ot iha dezenvolvimentu rekursu umanu, liu-liu iha área lideransa Militár aprende kona-bá lideransa, disiplina, komunikasaun, no responsabilidade hanesan líder ida, iha koñesimentu no abilidade ne’ebé hetan sei sai hanesan baze importante atu sira bele hala’o kna'ar ho di’ak liu tan iha futuru" haktuir Koronel "RIZAI".

 

Xefe Gabinete CEMGFA ne'e enkoraza nafatin Militár sira ne'ebé remata ona kursu lideransa atu aplika buat ne’ebé aprende ona hodi kontinua dezenvolve an sai líder ida ne’ebé responsável, íntegro no kompetente.

 

Iha fatin hanesan Diretora Ezekutivu EIROS Group Maria Antónia de Sousa Ribeiro agradese bá instituisaun F-FDTL ne'ebé fó konfiansá bá EIROS Group hodi fasilita formasaun iha aréa lideransa nian bá Militár sira.

 

"Ha'u nia parabéns bá Militár Femenina sira inklui Mane nain ida ne'ebé maka remata ona kursu Formasaun Lideransa ida ne'e hakarak hato'o mós agradese wain bá komandu FALINTIL-FDTL ne'ebé nafatin fó konfiansá bá Kompañia EIROS Group hodi fó Formasaun bá Militár sira" hateten Diretora Ezekutivu.

 

Iha sorin seluk reprezentante formandos Alferes Maria Zunia agradese ba formadór sira husi EIROS Group bá sira nia disponibilidade tomak durante semana ida ne'ebé fahe ona sira nia matenek no esperensia lubuk ida iha aréa lideransa nian.

 

"Hau Lori Ekipa Formandos tomak hakarak hato'o ami nia agradese bá EIROS Group nomós bá formador, agardese mós bá komandu F-FDTL ne'ebé fó ona oportunidade mai ami hodi kontinua hasa'e koñesimentu no mós abilidade Militár iha kursu Formasaun Lideransa nian, liu-liu bá ami Militár Femenina sira, bá ami kursu lideransa ida ne'e importante tebes" dehan Alferes Zunia

Kursu formasaun lideransa ne'e durante semana ida ho efetivu militár feto hamutuk nain-20 inklui mane ida kursu refere hanesan programa ida kada tinan sempre realiza ne'ebé organiza husi Seksaun Jéneru F-FDTL ne'ebé lidera husi Kapitaun Marquita da Cunha hodi fó konfiansá bá EIROS Group hodi fasilita formasaun lideransa nian bá Militár F-FDTL sira.

 

Partisipa iha serimónia enseramentu kursu lideransa ne'e hanesan Xefe Gabinete Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL Koronel Marcelino Ximenes "RIZAI", reprezentante Komandante Komponentes no Unidades, Komandante UAQG, Xefe Divizaun sira, Diretora Ezekutivu EIROS Group, Formador EIROS Group, inklui mós Formandos F-FDTL sira.

 

Média F-FDTL

Boni Mendonça

Komandu F-FDTL Ensera Treinamentu Kombinasaun Arma 2025

Hera, 24 Jullu 2025

Komandu F-FDTL ensera treinamentu kombinasaun arma ne’ebé hala’o husi Komponente Terestre, Komponente Naval, no Komponente Aero Ligeira inklui Unidade Polísia Militár no Unidade FALINTIL durante semana rua, hahú husi loron 14 fulan Jullu to’o loron 25 fulan Jullu 2025.

Iha serimónia enseramentu refere Komandante Navál Komodoro Sua Exelénsia Higino das Neves Hatete, Ezérsísiu Kombinasaun Armas ne’e nu’udar faze preparasaun ba ezersísiu kobra nu’udar misaun profisionál ne’ebé estadu atribui mai instituisaun FALINTIL FDTL.

"Ezérsísiu Kombinasaun Armas ida ne'e ho objetivu atu prepara imi hodi ba Ezérsísiu kobra oin mai no ami prepara imi para imi sai Forsa ida ne’ebé profesionál liu hodi hala’o ita nia misaun ida ne’ebé ita nia Estadu fó hela ba Instituisaun F-FDTL" Dehan Komandante Navál Sua exelénsa Komodoro Higino das Neves ba jornalista sira hafoin ensera Treinamentu Kombinasaun Armas iha Komponente Naval Hera, Sesta (25/07) semana nee.

Sua Exelénsia Komodoró mós hatutan tan katak, treinamentu refere susesu tanba iha lasu amizade nune’e konsege demonstra kapasidade hodi hetan klasifikasaun iha kompetisaun atu prepara ba misaun ne’ebé sei atribui husi nai ulun sira.

"Imi nia Ezérsísiu Kombinasaun Armas nee ho susesu tanba imi nia relasaun amizade servisu Kombinasaun ohin loron imi konsege ida-idak hatudu imi nia kapasidade hodi bele hetan primeiru klasifikasaun, Segundu klasifikasaun no Terseiru Klasifikasaun no kuartu klasifikasaun ne’ebé durante imi halao wainhira iha tempu ne’ebé deit wainhira ita nia nain ulun sira fô kna’ar ba ita, hau nia parabéns ba ita boot sira hotu ba susesu ida nee."

Entretantu iha treinamentu kombinasaun arma tinan ne’e komandau F-FDTL mós hala’o kompetisaun ho modalidade tolu mak hanesan, Kompetisaun Prosedimentu Komandu ne’ebé manan na’in 1⁰ lugár husi Komponente Forsa Terestre, 2⁰ Lugár husi Komponente Naval Esquadra Naval, 3⁰ Lugár husi Unidade Polisia Militár, 4⁰ Lugár Komponente Navál Unidade Fuzileirus.

Kompetisaun Navegasaun Terestre 1⁰ lugár husi Komponente Forsa Terestre, 2⁰ Lugár Unidade FALINTIL, 3⁰ Lugár Komponente Aero Ligeira, 4⁰ Unidade Polísia Militár. Kompetisaun Armamentu Tiru 1⁰ Lugár Komponente Aero Ligeira, 2⁰ Lugár Komponente Naval Unidade Fuzileirus, 3⁰ Lugár Unidade FALINTIL, 4⁰ Lugár Komponente Naval Unidade Eskuadra Naval.

Kompetisaun Edukasaun Fízika 1⁰ lugár husi Komponente Forsa Terestre, 2⁰Lugár Komponente Navál Unidade Fuzileirus, 3⁰ Lugár Unidade FALINTIL, 4⁰ ĺLugár husi Komponente Naval Esquadra Naval.

Média F-FDTL

Izidór Lopes, Evaristo

Komandu F-FDTL Entrega Uma Dignu Bá Sra. Maria Pereira Iha Munisípiu Aileu

Aileu, 01 Fevereiru 2026

 

Komandu FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) ofisialmente halo ona inagurasaun bá uma ho kondisaun dignu ne'ebé konstrui husi ekipa unidade engenharia F-FDTL nian hodi oferese bá iha inan faluk Maria Pereira iha Aldeia Kota-Bauru, Suku Seloi Malere, Postu Administrativu Aileu Munisipiu Aileu.

 

Nia dehan,Komando FALINTIL -Forsa Defesa Timor-Leste (F-FDTL)konstrui uma ba inan Faluk Maria ne'e, parte ida husi planu no programa konstrusaun uma bá família vulnerável inisia iha ámbitu komemorasaun aniversáriu loron FALINTIL bá dala 50, Maibe, tanba limitasaun tempu no kondisaun teknika sira, entrega uma sira nee adia fali atu halao iha ámbitu aniversáriu transformasaun FALINTIL bá F-FDTL.

 

Entertantu Projeto pilotu nee envolve uma lima deit, no Munisípiu rua, Baucau no Aileu, mak sei inaugura uluk hanesan parte husi programa solidariedade sosial.Tanba ne'e F-FDTL hatudu laran diak, entrega uma Dignu bá inan Faluk Maria ne’ebé moris vulneravel.Tanba nee, komemorasaun tinan 25 transformasaun FALINTIL la'os deit atu lembra istória luta libertasaun, maibé mós hatudu mudansa hosi forsa rezisténsia bá instituisaun profesional ne'ebé servisu ba povu.

 

Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raúl “Falur Rate Laek” ne'ebé Reprezenta husi Koronel Alberto dos Santos dehan, entrega uma dignu bá família vulnerável iha Suku Malere, Munisípiu Aileu, hatudu katak, F-FDTL kontinua komprometidu atu fó kontribuisaun real bá dezenvolvimentu sosial no hadia kondisaun moris komunidade sira.

 

Nia deklara, Inisiativa ne'e, reforsa relasaun entre forsa defeza no povu, ho base iha solidariedade, responsabilidade no humanidade. Entrega uma ne'e hanesan mós parte hosi programa solidariedade sosial F-FDTL atu ajuda família sira ne'ebé presiza liu.

 

Inisiativa nee mós reflete espiritu transformasaun FALINTIL bá dala 25 hosi forsa luta ba instituisaun defende nasaun no servisu bá povu.

“Ohin, iha Baucau no Aileu, ita inaugura la'os deit infraestrutura fizika, ita inaugura marku dignidade umana nian. "Uma bá Esperansa" enkarna vizaun Forsas Armadas modernu ne'ebé komprende katak Defeza Nasionál labele haketak husi Seguransa Umana,"hatete Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsas Armadas (XEMGFA), Tenente Jenerál Domingos Raúl “Falur Rate Laek” ne'ebé reprezenta husi Koronel Alberto dos Santos bá jornalista sira iha âmbitu entrega uma dignu bá Inan Maria, iha Aldeia Kota-Bauro, Munisípiu Aileu.

 

Nia informa, obra sira ne'e harii ho kosar no kompetensia teknika husi militár sira no materializa ho apoiu indispensavel husi Ministériu Defeza, hatudu katak, farda kamufladu mak símbolu protesaun no refújiu ba sira neebe vulnerável.

 

“Ida ne'e mak Koperasaun Sivil-Militár nia exelénsia, halibur disiplina no kapasidade lojistika Forsas Armadas nian bá nesesidade loloos populasaun nian, hametin lasu ne'ebé labele kotu entre Populasaun no ninia instituisaun Defeza. Bá pesoal militár sira hotu ne'ebé hala'o serbisu ida ne'e ita-bo'ot sira nia esforsu harii uma no hametin konfiansá bá instituisaun. Ita sei kontinua servisu ho rigór no umanizmu, hodi garante katak, iha ita-nia protesaun, laiha ema ida maka ita husik hela ba kotuk”, nia koalia.

 

Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisipiu Aileu Sr.João Bosco dos Santos fundamenta tan katak, uma ne'ebé konstrui husi F-FDTL hanesan parte ida mós kontribui ajuda Governu lokal, maske ho sira nia orsamentu naton no sira nia difikuldade barak, mais sira bele poupa osan sira neebe konstrui hare hare buat neebe mak Governu infrenta.

 

Nia mós agradese bá F-FDTL bele tulun ona Governu lokal, tanba harii uma bá ema vulneravel tuir lolos governu lokal nia kompotensia, maibé kabe mós bá orsamentu ne'ebé minimu, maibé parte F-FDTL tulun ona bele oferese uma ida ne'ebé Inan faluk Maria Pereira.

 

“Ita hare uma ne'e tama ho kualidade diak tebes ho orsamentu konstrusaun $15 ne'e diak tebes. Ita sei hamutuk karik bá oin se bele halo tan iha tinan sira tuir mai. Ohin hau tama bá hare uma ne'e karik bele mós aumenta tan kama oan ruma, tanba uma diak tiha ona, maibé kama laiha, ida ne'e hanesan proposta ida”, nia dehan.

 

Nunee mos, Xefe Suku Seloi Malere Antonio dos Santos Loco rekonese duni katak, durante ne'e inan faluk Maria hela iha uma ida ne'ebé harii desde 1999 ho kondisaun ne’ebé ladiak uma ne'ebé kanek aat no ai rin mós lahuk hotu kedas.

 

“Hau kontente tanba uma ne'e mós halo hotu ona, uma ne'e durante halo fulan haat bá leten. Hau kontente hare uma kondisaun ne'e sira F-FDTL oferese ho kondisaun di’ak tebes,"nia deklara.

Núnee mós, Maria Pereira nain bá uma ne'e mós konta katak, antes ne'e ninia kondisaun uma ne'ebé kondisaun aat tebes, maibé nia ho nia beiaon nain ida nafatin hela, maske udan been tama, maibé nafatin hela, tanba laiha altenativu uma seluk, para nia ho nia beiaon hodi hela.

 

“Uma uluk ne'e taka ho kalen, maibé airin mak lahuk hela, hau atu bá tesi ai mós ladiak, hau atu halo fali mos ladiak ne'ebé hau tur hare deit, maibé agradese forsa sira mak mai no uma mós mai ona, hau kontente los. Uma uluk ne'e udan tun bokon hotu, hau mak taka bá taka mai mós ladiak nafatin. Hau kontente ho uma ida ne'e bá oin la hela iha bokon laran ona”, nia haktuir.

 

“Ami nain rua deit mak hela, hau nia laen mate tiha tinan barak nia laran, hau ho hau nia beioan, hau nia oan ida deit oan feto ida, mais la besik hau ida, hau ho hau nia oan deit. Rai bá halo uma agora nee rai privado, uma nee uluk aat nee komesa desde 1999 la troka deit. Hau mesak deit atu halo saida hau bila aan hela”, nia konta.

 

Media F-FDTL

2 Sargento Carceres & Leoneto de Jesus

Kontaktu Ami

Ave. Nicolao Lobato, Fatuhada
Comoro, Dili, Timor-Leste

Tel: +670 78156312
Email: info@fdtl.mil.tl